Spory dotyczące służebności przesyłu należą do tych, w których kwestie prawne ściśle łączą się z zagadnieniami technicznymi (przebieg urządzeń, strefy ochronne, dostęp serwisowy, modernizacje) oraz ekonomicznymi (wynagrodzenie, rozliczenia za korzystanie z nieruchomości, szkody). W praktyce postępowania sądowe w tego typu sprawach bywają długotrwałe, a ich wynik jest trudny do przewidzenia z uwagi na złożoność stanu faktycznego oraz ewolucję orzecznictwa.
W Śląskim CAM przygotowaliśmy ofertę prowadzenia mediacji w sporach dotyczących służebności przesyłu, w tym w modelu współpracy z przedsiębiorstwami przesyłowymi oraz gminami.
Jakie sprawy i roszczenia mogą być przedmiotem mediacji?
Mediacja może obejmować zarówno spory o ukształtowanie tytułu prawnego, jak i rozliczenia finansowe oraz zasady wykonywania uprawnień związanych z urządzeniami przesyłowymi.
W szczególności strony mogą negocjować i uzgadniać:
- Ustanowienie służebności przesyłu oraz jej treść
- Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu
- Rozliczenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości (okres sprzed uregulowania tytułu)
- Szkody i odpowiedzialność związana z eksploatacją urządzeń
- Dostęp do nieruchomości i organizacja prac
- Zmianę przebiegu urządzeń, przebudowę lub relokację
Kontekst orzeczniczy: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (P 10/16)
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2 grudnia 2025 r. (P 10/16) zakwestionował jako niekonstytucyjną taką wykładnię art. 292 w zw. z art. 285 § 1 i 2 k.c., która umożliwiała przedsiębiorstwom przesyłowym lub Skarbowi Państwa – przed 3 sierpnia 2008 r. – nabywanie przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu.
Ponieważ – na dzień przygotowania niniejszej informacji – wyrok nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, praktyka jego uwzględniania w sprawach może kształtować się niejednolicie. Z tego względu w wielu sprawach szczególnego znaczenia nabiera wybór trybu rozwiązania sporu, który pozwala stronom uzgodnić zasady korzystania z nieruchomości i rozliczeń także przy utrzymującej się niepewności co do kierunku rozstrzygnięcia sądowego.
Ugoda mediacyjna a wymogi formy szczególnej
Mediacja może doprowadzić do zawarcia ugody określającej warunki ustanowienia służebności i rozliczeń. Należy jednak pamiętać, że jeżeli ugoda ma prowadzić do ustanowienia służebności na nieruchomości, co do zasady wymagane jest zachowanie formy szczególnej dla oświadczenia właścicielki/właściciela (w praktyce – aktu notarialnego). Mediacja pozwala wówczas uzgodnić treść i warunki porozumienia, a następnie przeprowadzić czynności formalne w sposób uporządkowany.
Mediatorki i mediatorzy prowadzący mediacje w sprawach służebności przesyłu
- r.pr. dr Anna Bicz-Kordonets
- r.pr. Monika Biernot
- prof. Rafał Blicharz
- Małgorzata Franosz
- prof. Dariusz Fuchs
- r.pr. Magdalena Majos-Kwiatkowska
- prof. Katarzyna Pokryszka
- adw. Krzysztof Sawicki
- adw. Marek Stańko
- r.pr. prof. Andrzej Torbus